Жаңа туылған нәрестелердің іріңді-септикалық аурулары және БЖАИЖ

Іріңді-септикалық аурулардың этиологиясы, патогенезі және қауіп факторлары

Қош келдіңіз! Сіз «Жаңа туылған нәрестелердің іріңді-септикалық аурулары және БЖАИЖ» курсының алғашқы дәрісін оқып отырсыз. Бұл курс медицина қызметкерлеріне, студенттерге және педиатрия саласына қызығушылық танытатын мамандарға арналған. Біздің мақсатымыз — нәрестелер өлімінің негізгі себептерінің бірі болып табылатын іріңді-септикалық ауруларды (ІСА) терең түсіну, оларды ерте анықтау және БЖАИЖ (Балалардың жасындағы ауруларды интеграциялап жүргізу) бағдарламасы бойынша тиімді басқару.

Бұл кіріспе мақалада біз аурудың түп-тамырына үңілеміз: инфекция неден басталады, ол нәресте ағзасына қалай енеді және неге жаңа туылған сәбилер бұл қауіпке соншалықты дәрменсіз келеді?

Іріңді-септикалық аурулар дегеніміз не?

Іріңді-септикалық аурулар (ІСА) — бұл бактериялық (сирек жағдайда вирустық немесе зеңдік) флораның әсерінен туындайтын, жергілікті іріңді ошақтардан бастап, организмнің жалпы ауыр реакциясы — сепсиске дейінгі патологиялық процестердің үлкен тобы. Жаңа туылған кезеңде бұл аурулар ерекше қауіпті, өйткені инфекцияның жайылу жылдамдығы өте жоғары.

Этиология: Қауіпті қоздырғыштар

Этиология — бұл аурудың себебі. Жаңа туылған нәрестелердегі ІСА қоздырғыштары уақыт өте келе өзгеріп отырады және олардың пайда болу көзіне қарай екі үлкен топқа бөлінеді:

Негізгі қоздырғыштар

Қазіргі таңда негізгі рөлді шартты-патогенді микрофлора атқарады. Ең жиі кездесетін қоздырғыштар:

* Грам-оң кокктар: Staphylococcus aureus* (Алтын стафилококк) — терінің, кіндік жарасының, өкпенің зақымдануының ең жиі себебі. Staphylococcus epidermidis* — көбінесе шала туылған нәрестелерде және катетерлері бар балаларда кездеседі. Streptococcus agalactiae* (B тобының стрептококгы) — ерте неонаталды сепсистің және менингиттің басты себепкері.

* Грам-теріс таяқшалар: Escherichia coli* (Ішек таяқшасы). Klebsiella pneumoniae*. Pseudomonas aeruginosa* (Көк ірің таяқшасы) — ауыр ауруханаішілік инфекциялардың қоздырғышы, антибиотиктерге төзімділігі жоғары.

> Антибиотиктер дәуіріне дейін өлім-жітімнің негізгі себебі стрептококктар болса, қазіргі таңда антибиотикке төзімді стафилококктар мен грам-теріс флора алдыңғы қатарға шықты.

Соңғы жылдары зеңдік инфекциялардың (Candida тұқымдасы) үлесі артып келеді, әсіресе ұзақ уақыт антибиотик қабылдаған және салмағы өте төмен шала туылған нәрестелер арасында.

Патогенез: Инфекцияның даму механизмі

Патогенез — бұл аурудың даму жолы. Нәрестелердегі іріңді-септикалық процестің дамуы «кіру қақпасынан» басталады.

Инфекцияның кіру қақпалары

Инфекция ағзаға ену үшін қорғаныс тосқауылын бұзуы керек. Жаңа туылған нәрестелерде ең жиі кездесетін кіру жолдары:

* Кіндік жарасы: Ең жиі кездесетін жол (омфалит). * Зақымдалған тері және шырышты қабаттар: Инъекция орындары, баздану, жарақаттар. * Тыныс алу жолдары: Интубациялық түтікшелер, өкпені жасанды желдету (ӨЖЖ). * Асқазан-ішек жолдары: Энтероколит кезінде ішек қабырғасының өткізгіштігі артады.

!Нәресте ағзасына инфекцияның негізгі ену жолдарының сызбасы

Септикалық процестің кезеңдері

Қауіп факторлары

Неліктен кейбір нәрестелер жеңіл ауырса, басқаларында ауыр сепсис дамиды? Бұл қауіп факторларына байланысты. Оларды үш кезеңге бөлуге болады.

1. Антенаталды (Жүктілік кезіндегі) факторлар

Бұл факторлар бала туылғанға дейін әсер етеді: * Анасының созылмалы инфекциялық ошақтары (пиелонефрит, тонзиллит, кариес). * Жүктілік кезіндегі инфекциялық аурулар (тұмау, ЖРВИ, жыныстық жолмен берілетін инфекциялар). * Анасының иммундық жүйесінің әлсіреуі.

2. Интранаталды (Босану кезіндегі) факторлар

Босану процесінде туындайтын қауіптер: * Сусыз кезеңнің ұзаққа созылуы: Егер қағанақ суы кеткеннен кейін 12 сағаттан артық уақыт өтсе, инфекция қаупі күрт артады. * Хориоамнионит: Қағанақ қабықшаларының қабынуы. * Патологиялық босану: Ауыр босану, акушерлік құралдарды қолдану, нәресте терісінің жарақаттануы. * Лас қағанақ суы: Жасыл түсті немесе жағымсыз иісті су.

3. Постнаталды (Туылғаннан кейінгі) факторлар

Бала өмірінің алғашқы күндеріндегі факторлар: * Шала туылу: Ең маңызды фактор. Шала туылған нәрестелердің қорғаныс механизмдері жетілмеген. * Инвазивті процедуралар: Катетер қою, ӨЖЖ аппаратына қосу, операциялар. * Күтім ережелерінің бұзылуы: Санитарлық нормаларды сақтамау, қолды жумау. * Кеш емізу: Уыз сүтінде қорғаныш антиденелері (IgA) көп болады, одан айырылу иммунитетті әлсіретеді.

Нәрестелердің анатомиялық-физиологиялық ерекшеліктері

Жаңа туылған нәрестелердің ағзасы инфекцияға бейім келеді. Мұның себептері:

БЖАИЖ бағдарламасының рөлі

БЖАИЖ (Балалардың жасындағы ауруларды интеграциялап жүргізу) стратегиясы бойынша, кез келген іріңді-септикалық ауруға күдік туындаған жағдайда, медицина қызметкері ең алдымен «Жалпы қауіп белгілерін» бағалауы тиіс. Егер нәрестеде:

* Емуден бас тарту; * Құсу; * Құрысулар; * Летаргия (енжарлық) немесе ес-түссіз жағдай; * Дене қызуының жоғарылауы немесе төмендеуі (гипотермия);

байқалса, бұл ауыр бактериалды инфекцияның немесе сепсистің белгісі болуы мүмкін және шұғыл әрекет етуді талап етеді.

Қорытынды

Іріңді-септикалық аурулардың этиологиясы мен патогенезін түсіну — дұрыс диагноз қоюдың және тиімді емдеудің негізі. Қауіп факторларын білу арқылы біз аурудың алдын алу шараларын (профилактика) ұйымдастыра аламыз. Келесі мақалаларда біз нақты нозологиялық формаларға (омфалит, везикулопустулез және т.б.) және оларды БЖАИЖ бойынша бағалау әдістеріне тоқталатын боламыз.

Келесі бөлімде кездескенше!

Жергілікті іріңді инфекциялар: омфалит, пиодермия және олардың клиникалық ерекшеліктері

Қайырлы күн, құрметті әріптестер! Біз «Жаңа туылған нәрестелердің іріңді-септикалық аурулары және БЖАИЖ» курсын жалғастырамыз. Алдыңғы мақалада біз инфекцияның нәресте ағзасына қалай енетінін және сепсистің даму механизмдерін талдадық. Бүгін біз сол процестің бастапқы кезеңіне — жергілікті іріңді инфекцияларға тоқталамыз.

Неліктен бұл тақырып маңызды? Себебі кез келген ауыр сепсис көбінесе кішкентай, байқалмайтын жергілікті ошақтан басталады. Егер біз омфалитті немесе пиодермияны уақытында анықтап, емдесек, біз баланың өмірін сақтап қаламыз және инфекцияның жайылуына жол бермейміз.

Бұл дәрісте біз ең жиі кездесетін екі үлкен топты қарастырамыз:

Сонымен қатар, БЖАИЖ (Балалардың жасындағы ауруларды интеграциялап жүргізу) бағдарламасы бойынша бұл жағдайларды қалай бағалау керектігін үйренеміз.

Омфалит: Кіндік жарасының қабынуы

Омфалит — кіндік жарасының, кіндік сақинасының және кіндік айналасындағы тіндердің, сондай-ақ кіндік тамырларының қабыну процесі. Бұл жаңа туылған нәрестелердегі ең жиі кездесетін инфекциялық ошақ.

Клиникалық ағымына қарай омфалиттің 4 түрі ажыратылады:

1. Катаральды омфалит («Жылауық кіндік»)

* Клиникасы: Кіндік жарасы ұзақ уақыт жазылмайды, одан үнемі мөлдір немесе сәл лайлы серозды сұйықтық бөлінеді. Кіндік айналасы қызармаған немесе өте әлсіз қызаруы мүмкін. Баланың жалпы жағдайы бұзылмайды, дене қызуы қалыпты. * Асқынуы: Егер дұрыс емделмесе, жара түбінде артық грануляциялар (фунгус) өсіп кетуі мүмкін.

2. Іріңді омфалит

* Клиникасы: Кіндік жарасынан қою, сарғыш-жасыл түсті, жағымсыз иісті ірің бөлінеді. Кіндік сақинасының айналасы қызарады (гиперемия) және ісінеді (инфильтрация). Кіндік аймағын басқанда ірің шығуы мүмкін. * Жалпы жағдайы: Бала мазасызданады, емшектен бас тартуы мүмкін, дене қызуы субфебрильді (37,5°C-қа дейін) көтерілуі мүмкін.

3. Флегмоналы омфалит

* Клиникасы: Қабыну кіндік аймағынан тысқары жайылады. Кіндік айналасындағы тері қызарған, ісінген, ыстық болады. Құрсақ қабырғасының алдыңғы бөлігі керілген. Кейде беткей веналардың кеңеюі байқалады. * Жалпы жағдайы: Ауыр. Дене қызуы 38-39°C-қа дейін көтеріледі, улану белгілері (әлсіздік, құсу) пайда болады. Бұл жағдай сепсиске өте жақын.

4. Некрозды (гангреналы) омфалит

* Клиникасы: Тері мен тері асты тіндерінің өлуі (некроз) жүреді. Кіндік орнында қара қотыр пайда болып, ол түскен соң үлкен жара қалады. Инфекция іш қуысына өтіп, перитонит тудыруы мүмкін.

!Омфалиттің клиникалық түрлерінің даму сатылары

Пиодермия: Терінің іріңді аурулары

Жаңа туылған нәрестелердің терісі нәзік, қорғаныш қабілеті төмен болғандықтан, стафилококктар мен стрептококктар теріні оңай зақымдайды. Пиодермияның бірнеше түрі бар.

Везикулопустулез

* Белгілері: Тері қатпарларында (мойын, қолтық, шап), бастың шашты бөлігінде, арқада ұсақ (тары дәніндей), іші лайлы сұйықтыққа толы көпіршіктер пайда болады. Олар жарылып, орнында кішкентай қабыршақтар қалады. * Қауіптілігі: Егер емделмесе, инфекция тереңдеп, абсцесске немесе сепсиске айналуы мүмкін.

Жаңа туылғандардың көпіршігі (Pemphigus neonatorum)

* Клиникасы: Теріде көлемі 0,5 см-ден бірнеше см-ге дейін жететін үлкен көпіршіктер пайда болады. Олардың іші лайлы сұйықтыққа толы. Көпіршік жарылғанда, орнында қызыл, ылғалды эрозия қалады. * Ерекшелігі: Көпіршіктер сау теріде пайда болуы мүмкін. Бұл ауру перзентханада эпидемиялық сипат алуы мүмкін, сондықтан науқас баланы дереу оқшаулау қажет.

Риттердің эксфолиативті дерматиті

* Клиникасы: Ауру ауыз айналасының қызаруынан және жарылуынан басталады. Қызару бүкіл денеге тез тарайды. Терінің жоғарғы қабаты (эпидермис) сыпырылып түседі. * Никольский симптомы: Сау болып көрінетін теріні саусақпен сипағанда, оның жоғарғы қабаты сыпырылып кетеді. Бұл өте жағымсыз және ауыр болжамды белгі.

Псевдофурункулез (Фингер ауруы)

* Белгілері: Тері астында қатты түйіндер пайда болады, олардың үстіндегі тері көкшіл-қызыл түске енеді. Кейін олар жұмсарып, ірің шығады.

Жаңа туылғандардың маститі

* Айырмашылығы: Физиологиялық ұлғаю кезінде қызару, ауырсыну болмайды және ол екі жақта да бірдей болады. Ал іріңді маститте без қатаяды, терісі қызарады, ауырады, дене қызуы көтеріледі және көбінесе тек бір жағы зақымданады.

БЖАИЖ бағдарламасы бойынша бағалау және жіктеу

БЖАИЖ (Балалардың жасындағы ауруларды интеграциялап жүргізу) стратегиясы дәрігерге немесе мейірбикеге диагнозды нақты атаудан бұрын, жағдайдың ауырлығын бағалап, шұғыл әрекет ету керектігін анықтауға көмектеседі.

Егер нәрестеде кіндік немесе тері проблемалары болса, келесі белгілерді тексеру қажет:

Тексеру алгоритмі

Жіктеу (Классификация)

БЖАИЖ бойынша нәрестелердегі бактериалды инфекциялар үш санатқа бөлінеді (түстермен белгіленеді):

| Белгілері | Жіктелуі | Түсі | Әрекет | | :--- | :--- | :--- | :--- | | 1. Кіндіктің қызаруы теріге таралған.<br>2. Көптеген немесе ауыр іріңдіктер.<br>3. Кез келген жалпы қауіп белгісі (құрысу, емуден бас тарту т.б.) | АУЫР БАКТЕРИАЛДЫ ИНФЕКЦИЯ | ҚЫЗЫЛ | 1. Антибиотиктің бірінші дозасын бұлшықетке егу.<br>2. Гипогликемияның алдын алу.<br>3. Шұғыл түрде ауруханаға жатқызу. | | 1. Кіндіктің қызаруы теріге таралмаған (тек кіндік айналасында).<br>2. Кіндіктен ірің шығуы.<br>3. Бірен-саран тері іріңдіктері. | ЖЕРГІЛІКТІ БАКТЕРИАЛДЫ ИНФЕКЦИЯ | САРЫ | 1. Үйде емдеуге болады.<br>2. Ішке қабылдайтын антибиотик тағайындау (қажет болса).<br>3. Жергілікті өңдеуді үйрету (зеленка, хлоргексидин).<br>4. 2 күннен кейін қайта қарау. | | 1. Жоғарыдағы белгілер жоқ. | БАКТЕРИАЛДЫ ИНФЕКЦИЯСЫ ЖОҚ | ЖАСЫЛ | 1. Қалыпты күтімді түсіндіру.<br>2. Анасына қауіп белгілерін үйрету. |

> Есте сақтаңыз: БЖАИЖ бойынша «Кіндіктің қызаруы теріге таралған» деген белгі — бұл қауіптің дабылы! Бұл флегмоналы омфалиттің немесе сепсистің бастамасы болуы мүмкін. Мұндай баланы үйде қалдыруға болмайды.

!БЖАИЖ бойынша кіндік инфекциясын бағалау алгоритмі

Емдеу принциптері (Қысқаша шолу)

Жергілікті инфекцияларды емдеу екі бағытта жүргізіледі:

Қорытынды

Жергілікті іріңді инфекциялар — бұл «айсбергтің ұшы» ғана болуы мүмкін. Омфалит пен пиодермияны ерте сатысында тани білу және БЖАИЖ алгоритмі бойынша қауіпті белгілерді дұрыс бағалау — неонаталды сепсистің алдын алудың ең тиімді жолы.

Келесі мақалада біз осы жергілікті процестер асқынғанда дамитын ең ауыр жағдай — Неонаталды сепсис және оның емі туралы сөйлесетін боламыз.

Сау болыңыздар!

Нәрестелер сепсисі: жіктелуі, клиникалық көрінісі және диагностикалық критерийлері

Қош келдіңіздер! Біз «Жаңа туылған нәрестелердің іріңді-септикалық аурулары және БЖАИЖ» курсын жалғастырамыз. Алдыңғы дәрістерде біз инфекцияның кіру қақпалары мен жергілікті іріңді ошақтар (омфалит, пиодермия) туралы сөйлестік. Бүгінгі тақырып — педиатриядағы ең күрделі және қауіпті жағдайлардың бірі: Неонаталды сепсис.

Бұл мақалада біз сепсистің қалай жіктелетінін, оны клиникалық белгілері арқылы қалай тануға болатынын және диагноз қою үшін қандай зерттеулер қажет екенін егжей-тегжейлі қарастырамыз.

Неонаталды сепсис дегеніміз не?

Неонаталды сепсис — бұл өмірінің алғашқы 28 күнінде бактериялық, вирустық немесе зеңдік (грибок) инфекцияға жауап ретінде дамитын, қан ағымында қоздырғыштың болуымен және организмнің жүйелі қабыну реакциясымен сипатталатын патологиялық жағдай.

Қарапайым тілмен айтқанда, бұл инфекцияның жергілікті тосқауылды бұзып, қанға өтіп, бүкіл ағзаны улауы. Жаңа туылған нәрестелерде сепсис өте тез дамиды (

БЖАИЖ бағдарламасы бойынша нәрестелерді бағалау, жіктеу және қауіп белгілерін анықтау

Қош келдіңіздер! Біз «Жаңа туылған нәрестелердің іріңді-септикалық аурулары және БЖАИЖ» курсын жалғастырамыз. Алдыңғы дәрістерде біз іріңді-септикалық аурулардың не екенін, олардың жергілікті түрлері (омфалит, пиодермия) мен жүйелі түрлерінің (сепсис) айырмашылығын қарастырдық.

Ендігі кезекте алдымызда маңызды сұрақ тұр: Осы қауіпті жағдайларды қалай тез әрі қатесіз анықтауға болады?

Бұл мақалада біз Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ) мен ЮНИСЕФ ұсынған БЖАИЖ (Балалардың жасындағы ауруларды интеграциялап жүргізу) стратегиясына сүйене отырып, 0-ден 2 айға дейінгі жас нәрестелерді бағалау, жіктеу және қауіп белгілерін тану жолдарын үйренеміз.

БЖАИЖ стратегиясының маңыздылығы

Жаңа туылған нәрестелерде ауру белгілері ересек балаларға қарағанда өзгеше болады. Оларда «классикалық» симптомдар болмауы мүмкін. Мысалы, ауыр пневмония кезінде жөтел болмауы, ал сепсис кезінде қызу көтерілудің орнына түсіп кетуі мүмкін.

БЖАИЖ бағдарламасы медицина қызметкеріне нақты диагноз қоюдан бұрын (мысалы, «стафилококкты сепсис» деп атаудан бұрын), баланың жағдайының ауырлығын бағалап, «Бұл баланы шұғыл ауруханаға жатқызу керек пе, әлде үйде емдеуге бола ма?» деген сұраққа жауап беруге көмектеседі.

Бағалау процесі: Неге назар аудару керек?

БЖАИЖ бойынша 0-2 айлық нәрестені тексеру арнайы алгоритммен жүргізіледі. Егер анасы «балам ауырып тұр» деп келсе немесе сіз патронажға барсаңыз, ең алдымен «Өте ауыр ауру және жергілікті бактериалды инфекция» белгілерін тексеруіңіз қажет.

Тексеру үш қадамнан тұрады:

1. Анамнез жинау (Сұрау)

Анасынан келесі сұрақтарды қою арқылы маңызды ақпаратты аламыз: * Нәресте емшекті жақсы еме ме? Егер бала бұрын жақсы еміп, енді әлсіз емсе немесе мүлдем бас тартса — бұл қауіпті белгі. * Құрысулар (судороги) болды ма? Құрысулар орталық жүйке жүйесінің зақымдануын немесе ауыр интоксикацияны білдіреді.

2. Қарау және тыңдау

Бұл кезеңде баланың тыныс алуына және жалпы әрекетіне назар аударамыз.

* Тыныс алу жиілігін санау: Бала тыныш жатқанда 1 минут ішіндегі тыныс алу санын санаңыз. * Қалыпты жағдай: минутына 30-59 рет. * Тахипноэ (жиілеген тыныс): минутына 60 немесе одан көп. Егер бірінші санағанда 60-тан асса, қателеспеу үшін міндетті түрде екінші рет қайта санау керек. Кеуде клеткасының төменгі бөлігінің ішке тартылуы: Тыныс алған кезде баланың қабырға асты (іш пердесінің жоғарғы бөлігі) ішке қарай тартыла ма? Бұл өкпенің қатты зақымданғанын (пневмония немесе сепсис) білдіреді. Жеңіл тартылу қалыпты болуы мүмкін, бірақ қатты* тартылу — қауіп белгісі. * Тыныс шығарғанда ыңқылдау: Бұл тыныс алу жеткіліксіздігінің белгісі. * Кіндік аймағын қарау: Қызару бар ма? Ірің бар ма? Қызару теріге таралған ба? * Теріні қарау: Іріңдіктер (пустулалар) бар ма? Олар көп пе (10-нан астам) немесе ірі ме? * Қозғалысты бақылау: Бала ояу кезінде өздігінен қозғала ма? Егер қозғалмаса, оны түртіп көріңіз. Егер түрткенде де қозғалмаса (летаргия) немесе тек түрткенде ғана қозғалса — бұл ауыр жағдай.

3. Өлшеу және сипап сезу

* Дене қызуын өлшеу: * Қызба (гипертермия): . * Гипотермия (дене қызуының төмендеуі): . > Есте сақтаңыз: Нәрестелерде сепсис кезінде дене қызуы көтерілмеуі, керісінше түсіп кетуі мүмкін. Гипотермия — өте қауіпті белгі.

!БЖАИЖ бағдарламасы бойынша жас нәрестенің қауіп белгілерін тексеру алгоритмі

Жіктеу (Классификация)

Барлық белгілерді тексергеннен кейін, біз нәрестенің жағдайын үш түсті жолақтың біріне жатқызамыз. Бұл «Бағдаршам» қағидасы бойынша жұмыс істейді.

ҚЫЗЫЛ ЖОЛАҚ: Өте ауыр ауру немесе ауыр бактериалды инфекция болуы мүмкін

Егер төмендегі белгілердің кез келген біреуі болса, бала осы санатқа жатады: * Емшекті жақсы еме алмайды. * Құрысулар болды. * Тыныс алу жиілігі минутына 60 немесе одан көп. * Кеуде клеткасының төменгі бөлігінің қатты ішке тартылуы. * Дене қызуы -тан жоғары немесе -тан төмен. * Тек стимуляциядан кейін қозғалады немесе мүлдем қозғалмайды. * Кіндіктің қызаруы теріге таралған. * Көптеген немесе ауыр тері іріңдіктері.

Іс-әрекет:

САРЫ ЖОЛАҚ: Жергілікті бактериалды инфекция

Егер «Қызыл» жолақтың белгілері жоқ болса, бірақ төмендегілердің бірі бар болса: * Кіндіктің қызаруы теріге таралмаған (тек кіндік сақинасы шегінде). * Кіндіктен іріңді бөлініс бар. * Теріде бірен-саран (10-нан аз) іріңдіктер бар.

Іс-әрекет:

ЖАСЫЛ ЖОЛАҚ: Бактериалды инфекциясы жоқ

Егер жоғарыда аталған қауіп белгілерінің ешқайсысы жоқ болса.

Іс-әрекет:

Қауіп белгілерін тереңірек талдау

Неліктен бұл белгілер таңдап алынған? Олардың патофизиологиялық негізіне қысқаша тоқталайық.

1. Емуден бас тарту және әлсіздік

2. Тыныс алудың бұзылуы (Тахипноэ және ішке тартылу)

3. Температураның тұрақсыздығы

> Маңызды: -тан төмен температура (гипотермия) сепсис кезінде өлім қаупін айтарлықтай арттырады. Бұл «суық сепсис» деп аталады.

4. Кіндік және тері өзгерістері

БЖАИЖ бойынша іс-әрекет алгоритмі

Диагноз қойылғаннан кейін (жіктеуден кейін) әрекет ету өте маңызды. Әсіресе, «Қызыл» санаттағы балалар үшін әр минут маңызды.

Ауруханаға жіберу алдындағы көмек

Егер сіз «Өте ауыр ауру немесе ауыр бактериалды инфекция» деп жіктесеңіз, жедел жәрдем келгенше немесе баланы тасымалдау кезінде мына шараларды орындау қажет:

Қорытынды

БЖАИЖ бағдарламасы — бұл жаңа туылған нәрестелердің өмірін сақтап қалудың қуатты құралы. Ол күрделі медициналық құрал-жабдықтарды қажет етпейді, тек сіздің мұқияттылығыңызды, көзіңізді және қолыңызды қажет етеді.

Басты ережелерді қайталайық: * Тыныс алу жиілігін санаңыз. * Кеуде клеткасының тартылуын қараңыз. * Дене қызуын өлшеңіз. * Кіндік пен теріні тексеріңіз. * Баланың қимыл-қозғалысын бағалаңыз.

Осы қарапайым қадамдар арқылы сіз іріңді-септикалық ауруларды ерте сатысында анықтап, балаға дер кезінде көмек көрсете аласыз.

Келесі мақалада біз осы анықталған жағдайларды стационарда емдеу принциптеріне және антибиотиктерді дұрыс қолдану мәселелеріне тереңірек тоқталамыз.

Іріңді-септикалық ауруларды емдеу принциптері және БЖАИЖ бойынша бақылау тактикасы

Құрметті әріптестер, «Жаңа туылған нәрестелердің іріңді-септикалық аурулары және БЖАИЖ» курсының қорытынды мақаласына қош келдіңіздер. Алдыңғы бөлімдерде біз инфекцияның қалай пайда болатынын, оның клиникалық көріністерін және баланы қауіп белгілері бойынша қалай жіктеу керектігін (Қызыл, Сары, Жасыл санаттар) егжей-тегжейлі қарастырдық.

Ендігі кезекте ең маңызды сұраққа жауап іздейміз: Диагноз қойылғаннан кейін не істеу керек?

Бұл мақалада біз БЖАИЖ (Балалардың жасындағы ауруларды интеграциялап жүргізу) стратегиясына сүйене отырып, анықталған жіктеуге сәйкес емдеу тактикасын, антибиотиктерді дұрыс қолдану ережелерін және баланы бақылау (мониторинг) принциптерін талдаймыз.

Емдеу тактикасын таңдау

Емдеу шаралары тікелей баланың жағдайының ауырлығына, яғни біз қойған жіктеуге байланысты болады. Естеріңізде болса, біз үш түсті қолдандық:

!БЖАИЖ бойынша жіктеуге сәйкес емдеу тактикасының сызбасы

1. «ҚЫЗЫЛ» санат: Ауруханаға жіберу алдындағы көмек

Егер сіз нәрестеде «Өте ауыр ауру немесе ауыр бактериалды инфекция» белгілерін анықтасаңыз, сіздің басты мақсатыңыз — баланы шұғыл түрде мамандандырылған ауруханаға жеткізу. Алайда, жол жүру уақытында инфекция өршіп кетпеуі үшін, алғашқы көмекті сол жерде көрсетуіңіз шарт.

А) Антибиотиктің бірінші дозасы

Ауруханаға жатқызуға жолдама бермес бұрын, балаға бұлшықетке антибиотик егу қажет. Бұл сепсис процесін тежеуге көмектеседі. БЖАИЖ хаттамасы бойынша таңдау препараттары:

* Ампициллин (бұлшықетке). * Гентамицин (бұлшықетке).

Бұл екі препарат бірге қолданылғанда бактериялардың кең ауқымына әсер етеді (синергизм).

Б) Гипогликемияның алдын алу

Ауыр инфекциясы бар нәрестелерде қандағы қант деңгейі тез түсіп кетеді, бұл мидың зақымдануына әкелуі мүмкін. Жолға шығар алдында: * Егер бала еме алса — емізіңіз. * Егер еме алмаса, бірақ жұту рефлексі болса — сауылған ана сүтін немесе қантты су беріңіз.

В) Жылы ұстау

Науқас нәрестелер жылуды нашар сақтайды. Тасымалдау кезінде баланы жылы көрпеге орап немесе анасының денесіне қысып («Кенгуру» әдісі) ұстау керек.

2. «САРЫ» санат: Үй жағдайындағы ем

Егер балада тек жергілікті инфекция (омфалит, пиодермия) болса және жалпы қауіп белгілері жоқ болса, оны үйде емдеуге болады. Емдеу екі бағытта жүреді: ішке қабылдайтын антибиотик және жергілікті өңдеу.

А) Ішке қабылдайтын антибиотик

БЖАИЖ бойынша таңдау препараты — Амоксициллин. Ол таблетка немесе сироп (суспензия) түрінде болады. Анасына дәріні қалай өлшеп, қалай беру керектігін үйрету өте маңызды.

Дәрілік дозаны есептеу:

Дәрігер дәрінің мөлшерін баланың салмағына қарай есептейді. Қарапайым формула мынадай:

Мұндағы: * — балаға берілетін бір реттік жалпы доза (мг). * — баланың дене салмағы (кг). * — 1 кг салмаққа шаққандағы ұсынылатын доза (мг/кг).

Мысалы, егер Амоксициллиннің бір реттік дозасы 15 мг/кг болса және баланың салмағы 4 кг болса, онда бір реттік доза:

Яғни, балаға бір қабылдағанда 60 мг Амоксициллин беру керек. Бұл есептеу дәрінің дұрыс мөлшерін анықтау үшін маңызды.

> Ескерту: Дәріні күніне 2 рет, 5 күн бойы беру керек.

Б) Жергілікті өңдеу

Кіндік инфекциясы (Омфалит):

Тері іріңдіктері (Пиодермия):

3. Бақылау (Мониторинг) тактикасы

БЖАИЖ стратегиясының ең маңызды бөлігі — бұл қайта қарау. Үйде емделіп жатқан баланы бақылаусыз қалдыруға болмайды.

Қашан қайта қарау керек?

Жергілікті бактериалды инфекциясы бар баланы 2 күннен кейін міндетті түрде қайта тексеру қажет.

Қайта қарау алгоритмі

2 күннен кейін баланы тексергенде үш жағдай болуы мүмкін:

Анаға кеңес беру

Кез келген емдеу шарасы анамен тығыз байланыста жүргізілуі тиіс. Анасына мына жағдайларда дереу жедел жәрдем шақыру керектігін түсіндіріңіз: * Бала емшектен бас тартса. * Баланың денесі тым ысып кетсе немесе мұздап қалса. * Құрысулар пайда болса. * Бала қозғалмай, енжар болып қалса.

Қорытынды

Жаңа туылған нәрестелердің іріңді-септикалық аурулары — уақытпен жарыс. БЖАИЖ бағдарламасы медицина қызметкерлеріне осы жарыста жеңіп шығуға мүмкіндік береді.

Біздің курсымыз осымен аяқталды. Сіздер:

Бұл білімдер кішкентай пациенттердің өмірін сақтап қалуға септігін тигізеді деп сенеміз. Зейін қойып оқығандарыңызға рақмет!